vrijdag 28 maart 2008

De mummies van Friesland

In 2 dorpjes in Friesland(Zwaagwesteinde en Boeksterwoude) hebben opgravers van begraafplaatsen ontdekt dat heel wat lichamen niet ontbinden of toch heel traag. Op zich lijkt dit een macabere vondst. Maar wees gerust. In de geschiedenis zijn er al heel wat van zulke ontdekkingen gedaan. Mensen die 200 zelfs 500 jaar nog altijd in 'goede staat' zijn is nauwelijks te geloven. Heilig verklaard en opgebaard in kerken als bedevaartsoord. Saponificatie, mummificatie en extreme uitzonderlijke uitdroging. Het zijn wetenschappelijke termen voor wie niet in magische wonderen wil geloven.

Het bewaren van de doden in al hun respect was voorbestemd voor de elite. Het was een kunst van de Egyptenaren om hun farao's een nieuw leven te geven naar het hiernamaals. Zij ontdekten een soort stof, pek(=mumiya), om te balsemen en dat het ontbindingsproces aanzienlijk liet vertragen of juist stopte. Met het inwikkelen in doeken en omgeven in een kleine ruimte in het hart van de pyramide konden bepaalde farao's heel goed bewaard blijven.
Voor wetenschappelijk onderzoek worden er nu ook nog technieken toegepast om het verrottings- en schimmelproces tegen te gaan. Kopperwelten ging de wereld rond met zijn 'opgezette' echte lijken die als wetenschappelijke kunstwerken werden tentoongesteld. Hij gebruikte een nieuw soort plastificatietechniek waarbij je bijna elke soort doorsnede kon zien, die je enkel voor mogelijk hield in boeken. Dit zijn allemaal conserveringsmiddelen die wij mensen zelf doen om het lichaam van een nabestaande beter te doen bewaren voor een of andere onderzoek of voor tijdelijk te kunnen bezichtigen.

Ötzi, Heilige Bernadette van Lourdes, Christian Friedrich van Kahlbutz,... en de onvergankelijken in Friesland zijn een ander verhaal. Om toch bij de wetenschap te blijven moeten we eigenlijk nog een beetje dieper graven. Zoals je weet blijft men het best bewaard in ijskoude toestand. Dankzij de ijstijd hebben we vele dingen kunnen ontdekken hoe het leven op aarde zou zijn geweest. Saponificatie, zoals het woord zegt, is verzeping. Een proces waardoor het lichaam een soort wassen, blinkend beeld vormt, zonder af te doen aan enig detail. Een ander mummificatieproces is de snelle uitdroging; het zorgt ervoor dat het lijk bewaard blijft(een beetje kartonachtig), maar toch aanzienlijk inkrimpt in gewicht en uiterlijk. Dit is het minst aantrekkelijke. Ik geef toe dat je er echt tegen moet kunnen om er naar te kijken. Dit eigenaardig proces van ontbinding gebeurt in ruimtes waar er een uitzonderlijk klimaat heerst van droge lucht, geen zuurstof en geen vochtigheid.

De situatie in de Friese dorpjes heeft waarschijnlijk te maken met het type leemgrond. Die geeft blijkbaar een 'gunstig' effect op de begraven personen. Men probeert nu via drainage dit proces terug een 'natuurlijk' karakter te geven.
Verhuis nu niet allen naar Friesland, want de grondprijs zou wel eens de lucht in kunnen gaan!





ijskoud

Mijn gebeente verstijft
koude kraakt in het niets
leven houdt op met bestaan
geniet van deze gewoonte
mens, verafschuw me niet
het is noch stof, noch as
het is jezelf dat je ziet!

Geen opmerkingen: