dinsdag 15 juli 2008

Ethisch handelen


Tussen het moreel begrip van kennis en de doeltreffendheid van het moreel handelen zit een verschil van tijd. Soms een fractie van een paar seconden, soms veel langer. Moreel denkwerk; dat zit in je hersenen.

In het magazine psyche & brein las ik volgende en moeilijke situatie: "een trein komt afgestormd op 5 spoorwegarbeiders. Het is namelijk zo dat er een man op een brug staat boven de spoorlijn waaronder de bewuste trein moet passeren. Wat doe je? Ga je die man afduwen van de brug, zodanig dat de trein moet stoppen en deze man zal raken, of doe je gewoon niets met als resultaat 5 doden?"
Zelfde verhaal andere situatie: "maar nu staat die ene man niet op de brug, maar is ook een spoorwegarbeider en staat op een ander spoor. Via een wissel kan je vermijden dat de trein rechtdoor gaat en de 5 niet raakt, maar wel die ene arbeider."

Mijn bedenking is het volgende. De meeste kiezen voor het laatste. Eigenaardig? Toch niet. Ons trauma is veel erger als we het lijflijk moeten doen en immoreel. Via de 2de optie is de 'afstand' van de handeling moreel verzwakt. In ieder geval je blijft een trauma hebben, maar niet met 5 mensen op je geweten. Als je niets doet heb je geen 'schuld', maar blijf je piekeren van 'wat indien ik...' Het wordt nog erger als je bijvoorbeeld zou weten bij situatie 2 dat de de 5 arbeiders geen kinderen hebben en die ene nog 3 kleine kinderen. Stel dat je dit op voorhand zou weten. Wat doe je dan?

Het blijft moeilijk. En dit is een absurde situatie. Dit wetenschappelijk onderzoekje toont aan hoe we eigenlijk in elkaar zitten. Moraliteit wordt met onze opvoeding grotendeels ingelepeld, later volgt het maatschappijbesef. Ouders hebben een heel belangrijke rol. Uiteindelijk is het je eigen beeldvorming in de hersenen die de klik moet omzetten.

Waarom geef je geld aan een organisatie of waarom zou je geld durven weigeren van een organisatie of iemand? Het kan niet anders: "uit morele overtuiging!"

Geen opmerkingen: