woensdag 3 september 2008

Eigenbelang


De volmaakte mens bestaat niet. Het heeft welicht nooit bestaan. Als we tekort komen in een mentaal of fysisch gebrek of hopeloze situatie, waarom maken andere mensen keuzes om te helpen, ook al is het soms niet nodig.

Ik ben x, heb maar 1 been. Gelukkig kan ik met een prothese verder bewegen. Met een lange broek aan zie je niets. Enkel het feit dat ik wat mank, meer niet. Ik steek het zebrapad over. Niets aan de hand. Nu heb ik mijn prothese thuis gelaten en loop met krukken. Nu voel je direct al blikken achter je rug of zullen auto's sneller geneigd zijn om te stoppen bij een zebrapad. Nu een andere situatie: ik ben oud en blind en steek hetzelfde zebrapad over.

Om niet verder in detail te treden kan men zich goed inbeelden welke situaties zich hier kunnen voordoen, gelijk in welke omgeving of welke handeling dan ook. Een groot gedeelte van ons bewustzijn zal iets willen doen om mensen - die toch 'iets anders' zijn dan ons ideaalbeeld - te helpen. Het ideaalbeeld bestaat niet, maar we hebben ze zelf gemaakt. En als we niet helpen, dan voelen we ons misschien wel slecht. In extreme situaties is het nu of nooit.

Waar gebeurd praktijkvoorbeeld. Ik ben in een waterpretpark voor jong en oud. In een attractie van een 'lichte stroomversnelling' zitten heel wat mensen. Het toeval moet lukken dat het bijna allemaal Franssprekenden waren. Een jongen ongeveer een jaar of 8 had zijn broertje in zijn armen(ongeveer 5 jaar). Die laatste had ook zwembandjes aan zijn armen. Blijkbaar liep er iets verkeerd. Het begin had ik gemist, maar het kleine broertje ging telkens kopje onder en spartelde alsof hij ging verdrinken. Grote broer kon hem niet houden, maar hield hem stevig vast, maar kon zijn broertje niet goed boven water houden. Waarschijnlijk door de paniekreacties. Moeder stond in volle paniek aan de rand en in het Frans aan het schreeuwen om haar kinderen te helpen. Raar maar waar, geen enkel van de mensen in het water hoorde het en geen enkele mens die in de onmiddellijke omgeving van de broertjes waren, hebben iets opgemerkt. Ook de opzichter had niets gezien of gehoord. Het enige toeval was dat ik het zag en hoorde. Ik was zelfs eerst afwachtend en vroeg al wijzend aan andere mensen in het water dat er iets aan de hand was. Zonder resultaat en sprong direct in het water in de nabijheid van de kinderen. Ik heb ze zo snel mogelijk uitgevist. Moeder blij en tot mijn grote verbazing kreeg de oudste een flinke plets. Wat ik deed was op zich niks speciaals, gewoon instinctief, en vooral het 'geluk' dat ik het zag op het juiste moment. Heb ik nu gehandeld uit eigenbelang?

Achteraf kan je je vragen stellen. Indien... Maar het heeft geen zin. Als je een heel oud mens helpt de straat oversteken, doe je dit dan ook uit eigenbelang? Om je goed te voelen? In principe heeft men er niet om gevraagd. Het is vaak zo dat men altijd een heel klein beetje twijfelt. En toch klopt het.

Wij werken onbewust aan de voorzetting van onze soort. Omdat we dit kunnen en vooraal willen. We zijn een ethische zorgmaatschappij, behalve als we ons leven zelf niet in gevaar willen brengen. De 'wet van de sterkste' zit nog altijd in ons bloed. We weten niet op voorhand als we in bepaalde situaties daadwerkelijk kunnen of willen helpen. In oorlogsituaties zal je je zwaargewonde collega moeten achterlaten, omdat hier net juist alles moet wijken voor je eigen belang.

Geen opmerkingen: