vrijdag 24 oktober 2008

Je hersenen liegen(niet)!!




In juni ben ik naar een lezing geweest in Gent, georganiseerd door Breinwijzer vzw. De uiteenzetting werd gegeven door Dr Bruno Verschuere psycholoog universiteit Gent. Liegen met de bedoeling je eigen vel te redden wordt almaar moeilijker. De neurowetenschappen in de criminologie zitten in de lift.

Zoals ik al in voorgaande onderwerpen geschreven heb is dat goed en kwaad een constante wisselwerking is in onze hersenen en in ons handelen. Als we iets verkeerd doen, dan voelen we ons schuldig of misschien niet en kunnen we gestraft worden. Van onschuldige futuliteiten tot zware criminele interacties.

Als er een misdaad pas is gebeurd en er is een verdachte, dan zal men eerst peilen via getuigen hoe die persoon er uit zag voor de feiten. Dit kan al een indicatie zijn. Er is eerst de ontkenning, dan de transformatie en uiteindelijk de zoektocht naar een locatie.

Om verder en doeltreffend te werken moet men de verdachte aan de polygraaf(leugendetector) leggen. Dit apparaat meet de ademhaling, bloeddruk en het zweten op basis van specifieke vragen en controle-vragen. Maar dit apparaat wordt in twijfel genomen. Het kan omzeild worden, veroorzaakt angst en men heeft niet altijd de perfecte resultaten. Een foutmarge van ongeveer tussen de 10% a 30%. Een beangstigend cijfer. Een verduidelijking; 5% is vals positief. Iemand die echt onschuldig is wordt door de test schuldig bevonden. 20% is vals negatief. Dit zijn daders die schuldig bevonden zijn, maar de test wijst op onschuld. Conclusie van dit experiment: 80% pak je en 20% van de andere schuldigen lopen terug vrij rond. Volgens Dr Verschuere zou leugendetectie enkel voor politioneel onderzoek moeten dienen en niet voor asissen. Het gevaar bij leugendetectie is dat de pers in de media soms al veel details verklapt. Die details zijn nodig om eerst de vermoedelijke dader te ondervragen. Je kan de polygraaftechniek niet altijd toepassen en ook niet bij korte herhaling, maar als je het kan is het accuraat. In België mogen minderjarigen niet via een leugendetector ondervraagd worden.

Hoe scoren psychopaten dan bij deze test? Globaal gezien zullen ze minder reageren en vooral gemakkelijker omzeilen. Maar niet met geheugendetectie(daderkennis). Dit is geen apparaat, maar een bevragingstechniek. Zij rakelt meer je geheugen op. Voorwaarde is dat de termijn kort moet zijn om iemand te ondervragen en dus niet een jaar later. Als men vraagt,"waar heb je vorig jaar gegeten en de mogelijke antwoorden zijn Pizzahut, McDonalds of Quick, dan is het goed mogelijk dat je dit niet echt meer weet. Maar als je vraagt,"heb je ze in de riool verborgen?", dan zal je dit na zoveel jaar nog altijd weten. Leugendetector en geheugendetectie samen combineren geeft een beter uitkomst. Naar het schijnt scoren de testen bij geheugendetectie beter bij zwaarwichtige feiten. Het is veel sterker theoretisch onderbouwd met kleine kans op valse beschuldiging.

Er is een betere manier. Overgewaaid uit de Verenigde Staten: fMRI-scan(functioneel Magnetic Resonance Imaging)! Deze is nauwkeurig, accuraat en locatiebepaling in je hersenen. Men kan snel zien hoe het verschil is van een angstig gezicht en een neutraal gezicht. Bij liegen is er een sterkere activiteit in je hersenen en het bevat meer cognitieve capaciteit dan de waarheid. Hieruit concludeert men ook dat zweten niet samenhangend is met liegen. Maar hou je vast. Bij deze scanning is er blijkbaar ook een foutmarge tussen de 10% a 30%(???). Conclusie van deze toepassing is dat het dezelfde problemen heeft met de polygraaf. Er is geen unieke leugenrespons(ook niet in de hersenen). Accuraatheid is ongeveer evenwaardig.

Maar in hoever zal de polygraaf, geheugendetectie en een scan de waarheid vinden als iemand in stomdronken toestand via zijn computer een zedenfout begaat en die persoon kan het zich de volgende dag totaal niet herinneren? Een black-out, en voor die persoon is er werkelijk niets gebeurd. Hoogst waarschijnlijk zal hij onschuldig door de test geraken. Dit bewijst dat we in uitzonderlijke situaties de waarheid nooit zullen achterhalen. Maar er constant mee bezig zijn op allerlei wetenschappelijk vlak is de enige weg om de neus van Pinnocchio niet meer te doen groeien!

Geen opmerkingen: