maandag 17 november 2008

Busje komt zo...




Vroeg of laat gebruiken we ooit wel eens het openbaar vervoer. De bus was oorspronkelijk wel de eerste manier om mensen van plaats A naar B te brengen. Daarna volgden de trein, tram, enz... Ik heb enkele vragen gesteld aan Tony Louys, bus-en trambestuurder van De Lijn in Gent, waarvoor dank.

Kan iedereen een buschauffeur van De Lijn worden?

De vereisten om buschauffeur te worden zijn; 21 jaar en minimum 1 jaar in bezit van rijbewijs B, bewijs van goed gedrag en zeden en een ingangsexamen (en dat omvat rekenen en taal,alsook een psychologische test). Daarna krijg je een theoretische opleiding van ongeveer 14 dagen in verband met de prodatasystemen(vervoerbewijzen) en wetgeving, een theoretisch rijexamen en daarna begin je pas aan de praktijklessen rijvaardigheid. Bij sommigen is dit een bus bij anderen is dit een tram. Men streeft er wel naar om uiteindelijk iedereen te leren rijden met alle voertuigen. Ik rijd met elk voertuig van De Lijn. De opleiding voor tram en bus duurt ongeveer 1 maand. Een trolleybus is nog eens aparte opleiding. Natuurlijk is een medische test ook verplicht.

Is het comfort van de chauffeur en de passagiers verbeterd?

Het comfort voor de chauffeur is aanzienlijk verbeterd. Vroeger had men zomer- en wintertrams. Zomertrams hadden vooraan geen raam, dus stond de chauffeur in weer en wind. Verwarming was er ook al niet. Op dat gebied is er al veel verbeterd, zoals airco. Op de meeste voertuigen kunnen de zetels nog veel verbeteren. Ook hygiëne is voor verbetering vatbaar maar dat is ook aan de reizigers en de chauffeur gelegen. Je kan je niet voorstellen hoe vuil en smerig de voertuigen ‘s avonds terug binnen rijden. Voor de reizigers is het comfort ook aanzienlijk verbeterd. De nieuwe lagevloer -tram en -bussen zijn een godsgeschenk voor oudere mensen en mindervaliden. Voor blinden en slechthorenden is ook gedacht met het installeren van intelligente halteaanduidingen. Doven kunnen visueel 'zien' aan welke halte ze zijn of naderen ,voor de blinden wordt de halte omgeroepen. De halte-infrastructuur is in de loop der jaren toegankelijker geworden en er wordt nog steeds hard aan gewerkt.

Hebben jullie bevoegdheden om bepaalde wettelijke regels toe te passen?

Wat betreft de wettelijke bevoegdheden tegenover reizigers en verkeer. We hebben het recht om aan reizigers, die hinderlijk zijn tegenover andere reizigers (gedrag hygiëne en dergelijke), te vragen om het voertuig te verlaten. Wij mogen natuurlijk geen geweld of beledigende taal gebruiken,en als deze persoon weigert het voertuig te verlaten kunnen we via de boordradio om assistentie vragen aan de dispatching,die op hun beurt de controleurs naar het voertuig sturen. Over het algemeen zijn die daar vrij vlug in. In geval van agressie kunnen we een noodknop induwen en dan hoort de dispatching wat er op het voertuig gebeurt en gaat er in de bus een knipperlicht branden en komt er op de display vooraan medeling politiehulp gevraagd.
Sinds kort is dit systeem uitgebreid met camera bewaking. De camera filmt constant en bij vermoeden van problemen kunnen we de beelden laten opnemen zodat deze later kunnen gebruikt worden bij identificatie en onderzoek,zoals recentelijk gebleken is bij de laffe aanval op de buschauffeur in het Antwerpse.In het verkeer dien je te houden aan de wettelijke regels in verband met snelheid en voorrang. Enkel bij het verlaten van je halte in de bebouwde kom heb je voorrang. Het spreekt voor zich dat je deze voorrang met lichte dwang moet nemen en niet zomaar eist. Met de tram gelden er andere regels, vooral wat betreft de voorrang. Een tram heeft ALTIJD voorrang tegenover ALLE andere weggebruikers. Ook voetgangers en fietsers moeten ons deze voorrang verlenen, want een tram kan niet zomaar stoppen zoals een auto. We hebben wel hele sterke remmen maar doordat een tram ijzeren wielen heeft gaan deze heel gemakkelijk glijden en vergroot ook de remafstand aanzienlijk(vooral als het begint te regenen). Met het vallen van de bladeren is het opletten geblazen. Betreft de snelheid heeft De Lijn zelf beperkingen opgelegd en worden die aangeduid door middel van kleine bordjes aan de bovenleiding. Ook verkeerslichten zijn aangepast aan de tram om een betere doorstroming te verzekeren.

Wat is de procedure als een bus of tram het plots laat afweten?

Bij een defect aan een bus wordt de dispatching opgeroepen en wordt een andere bus gebracht naar de reizigers. Er is geen communicatie omdat de frequentie tegenwoordig zo hoog is dat er binnen de 7 minuten er meestal een andere bus passeert. Bij een tram ligt dit heel anders. Als er een defect is wordt de dispatching opgeroepen en worden er een aantal procedures gevolgd om vast te stellen wat het probleem is. Is het probleem van die aard dat het voertuig nog kan rijden, maar de veiligheid van de reizigers niet is gegarandeerd, dan moeten de reizigers uitstappen en rijdt de tram binnen om te wisselen. Als de tram zelf niet meer in staat is te rijden, wordt deze onder begeleiding van een dienstwagen afgesleept door een andere tram. Deze procedure is heel omslachtig en veroorzaakt veel vertraging, want de trams die achter het voertuig rijden kunnen natuurlijk niet passeren en zo wordt de hele dienstregeling ontregeld. Van zodra de tram weg is, wordt alles in het werk gesteld om de trams weer op uur te laten rijden. Bij ongevallen worden de controleurs ter plaatse gestuurd om de papieren en formaliteiten af te handelen. Indien er gewonden zijn, wordt bijstand gevraagd aan de hulpdiensten. En vergeet niet, bij elke aanrijding moet er in het zakje geblazen worden!!!

Is er een verschil bij rijden met de verschillende soorten bussen of tram?

Het grote verschil tussen een lijnbus en een reisbus zijn de versnellingen. Bij een lijnbus gebeurt dit via een automaat, een reisbus gebruikt een manuele schakeling. Een trolleybus is totaal anders. Hier werkt alles elektrisch via een bovenleiding. Het grootste probleem is als de bovenleiding defect is er op diesel moet worden gereden. Dit is enkel mogelijk via een stroomgroep; er wordt dan een motor aangedreven die de trolley van stroom voorziet. Dit systeem is niet erg handig want de snelheid is beperkt tot 30km/u en de bus heeft meestal geen kracht genoeg om een helling op te geraken en bovendien werkt de verwarming niet meer. Mijn favoriete voertuig is de tram. Je moet heel defensief en relaxt rijden . Als je stress hebt en je begint snel te rijden, dan komen er zeker en vast brokken van. Het in- en uitstappen van reizigers gaat vlotter vooral bij de Hermelijn voertuigen.

Is er een wet of richtlijn wat wel of niet mag op de bus?

Er is een gedragscode voorzien voor zowel chauffeurs als reizigers. Zo is het voor de chauffeur niet toegelaten om zich te moeien in conflicten tussen reizigers en dient er assistentie gevraagd te worden. Roken en telefoneren(zelfs handvrij) zijn verboden. De voorziene reisweg moet ten aller tijde worden gevolgd. Als sommige omstandigheden dit niet toelaten, dient de dispatching opgeroepen te worden en die geven dan de nieuwe route aan. Voor de reizigers zijn er natuurlijk de regels voorzien in verband met de vervoerbewijzen en gedrag. Dat wil zeggen dat je een geldig vervoerbewijs in handen moet hebben en dat je gedrag niet storend mag zijn voor andere reizigers. Maar dit wordt jammer genoeg niet altijd opgevolgd en er moet dikwijls assistentie van de politie worden gevraagd. De schoolgaande jeugd zorgt voor veel onnodige stress bij de chauffeur door hun gedrag. Ik wil natuurlijk niet veralgemenen. De meerderheid is redelijk correct, maar een klein percentage zorgt toch voor veel overlast. Agressie komt ook nog vaak te veel voor, maar dat is dan meer een maatschappelijk probleem doordat meer en meer mensen in psychologische problemen komen in onze maatschappij. We zijn teveel gehaast en gestrest en dit vertaalt zich automatisch naar agressie. Opmerkelijk; er worden veel jongeren thuis aan hun lot overgelaten, en deze leven dan maar op de straat. We beginnen meer en meer Amerikaanse toestanden te kennen in Europa. Over dit maatschappelijk debat kunnen we nog uren door gaan. Er zijn ook veel reizigers niet zo hygiënisch. Sommige mensen gooien gewoon alles op de grond. Ik heb van alles gevonden op mijn tram; uitwerpselen al dan niet van mensen,tot kapotte televisies en zakken huisvuil. Je kunt het zo gek niet bedenken of je vindt het bij ons. Reizigers zijn heel nonchalant. Zo laten ze regelmatig kostbare goederen achter op de voertuigen zoals gsm, laptop, brieftassen, brillen, sjaals en mutsen, en als het regent mag je er zeker van zijn dat ik een paraplu vind op de tram. Als iets gevonden wordt, wordt er een kaartje aangemaakt door de chauffeur met de gegevens van de rit en wordt dit afgegeven aan een van de bemande posten(Korenmarkt, Zuid, St -Pieters). De spullen kunnen dezelfde dag afgehaald worden op die plaatsen. De dag nadien moet men naar de stelplaats in Gentbrugge gaan, naar de verloren voorwerpen. In de kelder liggen er een hondertal paraplus,gsm's jassen enz...

Hoe wordt een traject berekend?

De vraag naar een nieuw traject wordt door een speciale dienst bekeken en bestudeerd. Dit traject wordt eerst getest met de verschillende voertuigen die op het nieuwe traject moeten rijden. Er zijn in de toekomst verschillende nieuwe lijnen voorzien .de huidige trajecten zijn zeker geen probleem om te volgen bij slecht weer. Enkel bij heel hevige sneeuwval kan het zijn dat sommige trajecten afgeschaft worden omwille van de veiligheid? vooral voor bussen. Trams hebben hier minder last van. De spoorwissels zijn voorzien van een ontdooiingsysteem zodat deze niet vastvriezen. Een paar jaar geleden heeft men daar eens problemen mee gekend omdat omwille van besparingen systemen te laat in werking werden gezet en hierdoor ontstond één grote chaos in het tramnet. Laat ons hopen dat men daar lessen uit heeft geleerd.

Zijn er echt vervelende passagiers?

Wat betreft de vervelende passagiers is het antwoord JA,er zijn natuurlijk vervelende passagiers. Maar door de jaren heen leer je daar beter mee omgaan. In het begin had ik het er heel moeilijk mee omdat je niet gewoon bent om je te laten bespotten. Sommige mensen slingeren de gemeenste woorden naar je hoofd als het niet gaat zoals zij willen. Vroeger ging ik daar tegen in. Tegenwoordig laat ik het niet meer aan mijn hart komen en focus ik me op de mensen die vriendelijk zijn. Ook bij de chauffeurs zijn er vriendelijke en mindere vriendelijke. Het zijn ook dikwijls dezelfde chauffeurs die de meeste problemen tegenkomen. ik probeer zo goed mogelijk problemen te vermijden en als men mij viseert probeer ik dit zoveel mogelijk te negeren. Een paar haltes verder stapt die persoon toch af en zo kun je veel vermijden. Maar als het dreigt uit de hand te lopen vraag ik onmiddellijk bijstand. Welke groepen zijn dit? Er is tussen schoolgaande jeugd een groot verschil tussen de niveau's van de scholen. Kinderen uit bijzonder ,beroeps en technische scholen zorgen voor meer overlast dan hogere opleidingen. Waarschijnlijk is dit om dat er in de eerste groep meer kinderen zijn waar het thuis niet is zoals het hoort. Volgens mij word je niet slecht geboren, maar komt dit meestal door de opvoeding. Bij de allochtone bevolking is er ook een harde kern die steevast voor problemen zorgt. Dit heeft veel met identiteit te maken. Zij leven tussen twee werelden; enerzijds voelen zij zich hier niet goed in onze westerse maatschappij en anderzijds zijn ze teveel vervreemd van hun land van herkomst en worstelen ze met hun identiteit. Wat de oplossingen zijn weet ik niet, maar ik denk persoonlijk dat dit één van de grote uitdagingen zijn hier in Europa. Natuurlijk is er ook een kleine minderheid onder hen die zich net als een kleine minderheid onder de autochtone bevolking zich niet kunnen schikken naar onze wetten. Die groep stigmatiseert een hele bevolkingsgroep. Er zijn bij ons op het werk de laatste tijd veel mensen met een andere nationaliteit begonnen en daar zijn er geen problemen mee. Die mensen hebben een gezin en nemen deel aan de maatschappij zoals de rest. Ook drank- en drugsverslaafden zorgen dikwijls voor problemen. Ik rijd altijd tijdens de nachtdiensten en elke avond ligt er wel één of andere dronken verloren ziel te slapen op mijn tram. Ik maak die gewoon wakker en verder heb je daar meestal geen problemen mee . Krijg ik ze niet wakker dan vraag ik om assistentie. Krijgen die hen niet wakker,dan wordt een ziekenwagen opgeroepen.
Ik merk ook op dat de mensen steeds meer en meer gejaagd zijn en dat je minder vaak een vriendelijke 'goeiedag' krijgt. Vroeger kreeg je dikwijls een snoep van sommige oudere mensen, maar dit is de laatste tijd minder het geval. Dit is een voorbeeld van dat mensen steeds meer op zichzelf gericht zijn .
Hoffelijkheid is een andere zaak. Tegenwoordig moet je in het verkeer je mannetje staan. Veel mensen zien de bus als een opstakel en niet als een hulpmiddel tegen file's. Anderen zijn dan wel hoffelijk. Ik probeer me zoveel mogelijk hoffelijk aan de dag te leggen,maar ik ben ook maar een mens. De ene dag is de andere niet . Sinds ik met de nachttram rijd is er voor mij veel stress verdwenen omdat het ‘s avonds minder druk is; geen spits meer ,geen schoolgaande jeugd ,geen gehaaste mensen die hun trein moeten hebben.

"Ten slotte zou ik willen zeggen: als chauffeur moet je een brede rug hebben die veel kan verdragen. Je staat bloot aan heel wat stress en de onregelmatige werkuren zijn niet te onderschatten. Maar als je zoals ik graag met verschillende voertuigen rijd, dan is dit toch een boeiende job. Elke dag is opnieuw een avontuur en het is zelden saai!"

3 opmerkingen:

Bert zei

nice nice.

groetjes, Bert

Abrimont zei

Dag Jo,

Zelf buschauffeur zijnde, op de stadslijnen in hartje Antwerpen, heb ik je artikel over de bus met plezier gelezen. Vanuit mijn ervaring wou ik volgende reactie plaatsen, hierbij d chronologie volgend van uw interview:

wat het weigeren / verwijderen van klanten betreft ligt dit niet zo eenvoudig, bijvoorbeeld is het verboden onder alle omstandigheden dit te doen met minderjarigen wat vanuit een verantwoordelijke houding natuurlijk de logica zelve is. Voorts is een voorrang nemen met lichte dwang in strijd zowel met het verkeersreglement als voor zover ik het begreep met het huisreglement.
Wat het verschil betreft tussen het rijden, met verschillende lijnbussen, dat is er inderdaad. We hebben vier of vijf verschillende modellen waar als bestuurder een aanzienlijk verschil te merken is voornamelijk qua vering, maar ook remmen, servo e.d. Het is zo dat de verschillende types elk op zich soms beter geschikt zijn voor specifieke trajecten. Op bijzonder technische moeilijke parcours met extreem smalle doorgangen bijvoorbeeld is een goede vering niet onbelangrijk, om zijwaardse schommelingen te vermijden. In het begin is het overschakelen tussen de types soms wat moeilijk maar met wat ervaring wordt dat een evidentie.
Wat interventie bij conflicten tussen reizigers betreft is de werkelijkheid uiteraard veel ingewikkelder dan een simpele ja of nee. Het hangt natuurlijk af van de aard van het conflict, mogelijke oorzaak etc. Optreden kan hier in sommige gevallen wél veel erger vermijden, natuurlijk dient dit enkel te gebeuren op de meest tactvolle en doordachte wijze, ikzelf heb hierdoor reeds 1 maal een escalatie van wat een zeer ernstig agressiegeval leek te worden hierdoor kunnen vermijden. Maar persoonlijk meen ik dat hierbij steeds voor ogen moet gehouden worden dat men dit niet mag doen vanuit een té dominante en blinde houding, wat olie op het vuur is.
Wat de opmerklingen over vervelende passagiers betreft, daar heb ik me wat druk over gemaakt.
De gesuggereerde link naar opleiding en herkomst is een courant aangehaald thema. Doch ik ben het er geheel niet mee eens.
Ik vermoed dat levenservaring en inlevingsvermogen een grote rol spelen.
Uitgerekend de groepen die de vionger gewezen worden zijn mijn favoriete groep. Het klopt dat deze groep niet de eenvoudigste is om te benaderen maar daartegenover staat dat wanneer men contact kan leggen gebasseerd op menswaardigheid, zij een enorm grote mate van dankbaarheid hebben, en een soms veel sterkere vorm van sociaal engagement. Het valt mij bijvoorbeeld op dat bv een zogeheten marokaanse "hangjongere" heel wat sneller geneigd zal zijn om een dame met kinderwagen te helpen bij het op en afstappen.
Daarenboven hebben deze groepen een grotere mate van basisrespect en zullen mensen heel wat minder categoriseren op basis van hun sociale status. Zij zullen een buschauffeur niet klasseren als "maar een buschauffeur" maar afgaan op diens houding en gedrag. De dankbaarheid bij oudere migranten is oneindig en heeft mioj soms al in verlegenheid gebracht. Als buschauffeur zit je werkelijk op straat, en het raakt me te merken dat heel wat gestigmatiseerde individuen niet veel meer willen dan erbij te horen, als je ze die erkenning geeft, krijg je zoveel terug en het is dat wat deze job zo mooi kan maken.
Om die reden rijd ik het allerliefst door de migrantenwijken met de slechtste reputaties, want daar kun je als een koning ontvangen worden, en maak je met gewoon wat beleefdheid en menselijkheid vriendschap.

Jo zei

Bedankt voor je interessante toelichting! Ik heb misschien wel een vermoeden wie je bent, of beter gezegd via iemand. Ik heb je blog snel bekeken, maar zal het zeker op mijn gemak lezen.