vrijdag 19 december 2008

De (on)eindigheid van de woordbetekenis



Je zoekt een definitie op in een woordenboek. Bijvoorbeeld arm. De vraag is natuurlijk over welke betekenis het we nu wel over hebben? Is het een ledemaat of is het een toestand? Hoeveel woorden gaan er voorbij om terug op het oorpronkelijke te komen?

Het tegenovergestelde is rijk. Dit is ook een toestand, maar ook een heerschappij, een staat, als je het rijk voor zet. Als je enkel denkt dat dit het tegenovergestelde is van arm, dan sluit welicht deze cirkel. Als je verder gaat en je zou het visueel voorstellen, dan kruisen cirkels elkaar. Omdat een identiek zelfde woord 2 of meer betekenissen kunnen hebben. En uit deze betekenissen gaat je verder. Een beetje absurd zou je zeggen, maar er zijn andere taalwetenschappers al lang mee bezig. Verklaar me nu zeker nog niet zot. Een bezigheid als een ander.

Een moeilijker woord vind ik verlichting. Dit is een algemeen woord waardoor licht wordt bekomen via electrische stroom. Het lijkt meer op een verzamelwoord van meerdere lichten. Stroom daarentegen is een beweging, versnelling van water. Hoe lang duurt het dat je van water terug naar verlichting zou kunnen gaan? Als je het woord electriciteit neemt is de kans groot dat je snel bij het eerste woord belandt. Een andere betekenis van verlichting is uiteraard een stroming, maar niet deze. Verwijzend naar een periode. De kans wordt hier kleiner om sneller het eerste woordbetekenis verlichting als electriciteit te bereiken.
Alles hangt natuurlijk af van je eigen interpretatie en situatie welk woord in een zin de juiste betekenis moet krijgen. Kinderen hebben al veel moeite om 2 identieke woorden met verschillende betekenissen te onderscheiden. Een synoniem is een ander geschreven woord met dezelfde betekenis. Een synoniem kan iets duidelijk maken, iets accentueren, versterken of afzwakken. Bijvoorbeeld; auto, voertuig, wagen. Bij wagen is het geen 'vracht'wagen of 'kinder'wagen, maar enkel een gemotoriseerd voertuig met wielen. En ook geen werkwoord van iets proberen(ik zal het maar wagen). Een voertuig zijn alle mobiele 'tuigen' die zich op de grond voortbewegen. Een auto is de gerichte betekenis van wat we allemaal denken dat het zou moeten zijn.

Een woord verklaart een uitleg, omschrijving, een definitie of een bepaalde benadering. Er zijn woorden die helemaal moeilijk filosofisch te benaderen zijn. Bijvoorbeeld; nu, verstrooid, niets,... Volgens de exacte wetenschappen is niets onbestaande, nu is in principe al gepasseerd van het moment dat je het hebt uitgesproken(nano-seconden) en verstrooid is naar mijn mening een woord dat je als een zeer geldig excuus kan gebruiken(dus niet echt van 'ik heb me vergist'), een klein beetje manipulatie dat vaak onbewust overkomt in de trend van ik heb het niet opzettelijk gedaan. Velen zullen het met mij eens zijn dat als je woorden echt op deze manier wilt benaderen men toch over een zekere vorm van subjectiviteit en relativisme kan spreken.

Op zich zullen woorden - als je het wilt en stuurt - eindigen naar hetzelfde woord. Er zullen woorden zijn die een ellenlang pad zullen volgen en met veel geluk eindigen. Toch zullen bepaalde woordcirkels nooit eindigen, omdat de taal leeft en nieuwe woorden(neologismen) gemaakt worden, en die bovendien nog niet snel als officieel woord in een woordenboek worden opgenomen.

1 opmerking:

Annelies D zei

Vergeet de betekenis van 'auto' als in 'automatisch, uit zichzelf' niet he :)

Leuke post, hoe kom je hier eigenlijk bij?

mvg,
Annelies
www.smidse.Be