woensdag 15 april 2009

De homeostase in ons leven



Er is een duidelijke afbakening in alles. Te veel is overdrijven, te weinig ondermaats. Duur zou kwalitatief beter zijn, goedkoop voor verbetering vatbaar. Oneindige opsommingen. Hoe je het draait of keert, de grens bevindt zich op elk niveau. Inderdaad, zowel binnen als buiten ons lichaam.

In normale mensentaal zou ik homeostase als evenwicht beschouwen. Het is niet de juiste definitie, maar ik wil het naar mijn gevoel proberen uitleggen. Als je rondom ons kijkt weet je dat we beperkt zijn in ons doen en laten. Een sportman die te intensief sport zal vroeg of laat begeven als hij zijn overdreven ambities niet tempert. Het menselijk lichaam is kwetsbaar. De limiet van het evenwicht willen we verplaatsen. Door medicatie en goede gezondheidszorg willen we extra jaren toevoegen aan ons leven. Nu dat we zo een grote vergrijzing tellen, mensen redelijk hoogbejaard worden, krijgen we een omgekeerd effect. We moeten nu leven aan die extra jaren geven; de strijd tegen dementie, kwaliteit van het gezichtsveld en het gehoor, gewrichten die niet meer mee willen. De zelfredzaamheid heeft duidelijk een invloed op dit evenwicht.

Om deze balans te doorbreken hebben we natuurlijke en kunstmatige middelen gevonden. Bijvoorbeeld op hoge hoogte trainen verhoogt de rode bloedcellen, die toch een kleine prestatie teweeg kan brengen. Maar de gemiddelde waarde van die cellen heeft een marge die je niet kan overschrijden. De stijging is tijdelijk en keert terug naar de normale waarde. Ga je boven die maximumgrens, dan is er meer aan de hand. Met EPO en andere prestatieverbeterende medicijnen verhoog je bepaalde natuurlijke waarden in je lichaam met gevaarlijke gevolgen op termijn. Elk natuurlijk evenwicht doorbreken brengt risico's met zich mee.

De homeostase is ook terug te vinden buiten ons lichaam. Bijvoorbeeld de juiste verhouding vinden tussen je werk, je hobby en je slaap. Op een dag is het moeilijk om die verhouding exact te bepalen. Elke dag en nacht kan anders zijn. Hiervoor hebben we andere oplossingen. Omdat we niet in slaap mogen vallen overdag tijdens onze werkzaamheden zijn er kleinere of langere werkonderbrekingen. We werken 8 -9 uur per dag. Het is ongeveer 1/3 van ons 24-urenstelsel. 's Avonds nog eens 7 of 8 uren bezig zijn; de was, koken, lezen, tv-kijken, tuinwerk of ander hobby's. En tenslotte 8 à 9 uren slapen. Het lijkt mij een mooie verdeling. Maar we moeten toch lang werken in de tijd wel te verstaan. Werken tot 65 is een wettelijke verplichting.

Ik heb de indruk dat die verhouding niet klopt. We worden moe, kunnen niet meer mee. We hebben nood aan rust. Als de gemiddelde leeftijd 100 jaar zou zijn en iedereen fulltime intensief werkt(onze schooltijd inbegrepen), dan zou 50 dé pensioenleeftijd moeten zijn. Wie ben ik om dat te beslissen. Het is een utopie. Er zijn andere factoren die maken dat we moeten werken. Zonder geld hebben we geen maatschappelijk kwalitatief leven. Als er geen kinderen bijkomen zal onze leeftijd achteruit gaan, want de actieve bevolking zorgt voor de niet-actieven. Belangrijk nog: als we niet doodgaan, zijn we met teveel!

Zo zie je maar hoe homeostase ons leven bepaalt. En wat is nu de juiste definitie van deze biochemische vakterm?:

"Het is het constant houden van functies in het lichaam binnen bepaalde grenzen"

Nu begrijp je hopelijk wat ik bedoel.

Geen opmerkingen: