woensdag 6 mei 2009

De lat (te) hoog voor Nederlands


Volgens de laatste opiniepeilingen is het slecht gesteld met ons Nederlands. Is het einde van de Standaardtaal in zicht? Nochtans, het zuivere streekdialect vervaagt, maar zal nooit verdwijnen. De passieve en actieve woordenschat verschilt, ook met van onze noorderburen, Nederland. In Vlaanderen halen de studenten, hoger en universitair, middelmatige tot onrustwekkende resultaten voor onze moedertaal.

Wie al lang niet meer moet studeren en in het werkveld zit gebruikt meestal zijn vaktaal/jargon in de uitoefening van zijn/haar werk. Deze groep van mensen, waartoe ik ook behoor, kunnen of willen niet meer mee met de correcte (nieuwe) taalgebruiken. Ik zie, van de weinige zinnetjes die worden gemaild of geschreven, redelijk veel beginnersfouten. Een mail of een nota moet snel gaan. We willen geen tijd verliezen, want het is meestal nooit formeel. Deze manier van weinig inspanningen leveren draagt wel bij tot gemakzucht in taal. Terwijl ik iets schrijf, is het moeilijk om mijn eigen fouten te ontdekken. Lees je een andere tekst, dan merk je sneller fouten op. Je eigen onderwerpen herlezen is een begin. Het af en toe eens laten rusten tijdens het lezen doet ook wonderen. Uiteindelijk iemand lastig vallen om je werk te lezen of te beoordelen is ook een mogelijkheid.

Men zegt dat boeken lezen helpt. Ik ben van mening dat dit gedeeltelijk juist is. Bij het lezen van een roman denk je niet na over spelling, grammatica of woordenschat. Straffer nog, wat is de betekenis van dit bepaald woord. Als je van elk woord dat je als lezer niet begrijpt je woordenboek erbij moet halen, dan stopt ook hier het plezier van het lezen. Ik ben jammer genoeg nooit een lezer geweest, tenzij verplicht voor school. Een boekenworm, liefhebber van het lezen, is iemand die effectief geconcentreerd leest. Ik ben al een tijdje terug beginnen lezen. Geen roman, maar meer filosofische materie, omdat dit mijn stokpaardje is. En ja, als leek in dit vak, zoek ik woorden, definities en uitdrukkingen op die ik niet begrijp. Gezien ik last heb van concentratie tijdens het lezen, dwaal ik gemakkelijk af. Dit heb ik grotendeels aan mezelf te danken. Ik probeer mij veel in te leven in bepaalde onderwerpen. Lezen verloopt dan ook heel moeizaam. Boeken lezen draagt wel bij tot een zekere vorming. Dit mag men niet uitsluiten en het verrijkt je taal.

“Ik zal een depannage bellen om je Nederlands terug bij te schaven!” Dit is natuurlijk een belachelijke zin. Maar ik wil de aandacht leggen op één bepaald woord: depannage. Het is een Frans woord dat wij in de volksmond gebruiken, maar ook in geschreven taal. We spreken het bijna altijd uit als onze auto het niet meer doet. In 2001 werd dit woord in correct taalgebruik afgekeurd. In de Grote Van Daele (editie 2005) spreekt men van takel-en sleephulp. Er is duidelijk wel een verschil in de Standaardtaal van zowel België, als Nederland. Er is nog onenigheid als we dit zelfstandig woord wel tot de Standaardtaal moeten rekenen. Wij spreken van pechverhelping, zij noemen het wegenhulp. Het werkwoord depanneren wordt dan wel aanvaard. Depanneren, depannage hebben een zelfde 'statuut' in Beschaafd Nederlands en spreektaal. Snap je het een beetje?
Streven naar een uniform Nederlands met een juiste taalgebruik van woordenschat en betekenis is niet gemakkelijk.

Als je de lat werkelijk te hoog wil leggen voor Nederlands, dan moet je het geschreven antwoord op examens toetsen op alle vlakken. Zou je het als docent of als student opportuun vinden dat je antwoord op vraag vier van fysica correct is, maar bij het samenstellen van je antwoord een paar dt-fouten maakt of grammaticaal in de mist gaat en hiervoor punten in mindering worden gebracht? Is dit wel logisch? Meerkeuze-correcties worden soms wel toegepast. Niets invullen is 0, juiste antwoord is 1 en foutief is -1. Koppel dit nog eens aan je moedertaal en de motivatie zakt bijna even diep als je cijfers.

We staan er niet bij stil dat we ons kunnen vervolmaken. Nederlands leren als volwassene is hoofdzakelijk voor anderstaligen, allochtonen, mensen met taalachterstand,enz… Voor een groot deel wel. Wie denkt dat hij/zij zich niet meer kan verbeteren heeft het mis. Zelfstudie vergt een enorme inspanning en je kan de taal in een versneld of traag tempo opnieuw beleven. Het volgen van taalsessies; spreken, schrijven, lezen,… kan een extra stimulans zijn om een meerwaarde te bieden aan jezelf. Ik kan misschien gemakkelijk spreken. Wel, ik heb de proef op de som gedaan en heb onlangs twee taalsessies gevolgd. Ik heb er geen seconde spijt van!!


Zolang taal leeft mogen we niet achterop hinken.

Geen opmerkingen: