woensdag 29 juli 2009

Kleuters opvoeden in cultuurverschillen


De opa van kleuter X zegt in de 1ste kleuterklas: "De papa van Y eet heel veel chocolaatjes". Die opa vertelt dit aan mij in het bijzijn van zijn kleinkind en in het bijzijn van ons dochtertje. Ik ben uiteraard die papa, bruine huidskleur, Indische afkomst en geadopteerd. Ik wist aanvankelijk niet waarover dit ging. Ik lachte gewoon en deed verder. Mocht die kleuter alleen zijn en dit tegen mij zeggen, dan zou ik gewoon vragen waarom hij/zij dit denkt.

Laten we vooral duidelijk zijn, dit gaat niet over racisme. Thuis kom ik te horen dat een paar dagen terug mijn vrouw een paar lege dozen(waar chocolade in zat) had meegegeven met ons dochtertje. Dus, vandaar die associatie. Maar is die redenering dan wel juist? Mijn vrouw is blank en eet toch ook veel chocolaatjes? Ik had er zelf niet bij stilgestaan, maar moet toch ook vaak horen dat ik geassocieerd wordt met zwarte piet. Je hebt ofwel de fantasie van de kleuter, en daar is niks mis mee, anderzijds aangebrachte verkeerde fantasie van ouders (meestal onbewust).

Hoe leggen wij uit waarom iemand een echt opvallende bruine of zwarte huidskleur heeft, waarom een Chinees andere ogen heeft, waarom iemand zijn mama/papa een andere taal spreekt, waarom die kleuter nog een vreemde taal spreekt?.... Sommige antwoorden om uit te leggen lijken evident, andere liggen soms heel moeilijk. Men denkt soms dat een kleuter het allemaal wel niet zo goed zal begrijpen. En om die redenen gebruiken ouders soms een fantasie, zonder kwade bedoelingen, dat als echte uitleg moet overkomen. Ook al gelooft de kleuter dit misschien niet, hij/zij wordt er toch mee groot gebracht. We komen uit de bloemkool of van de ooievaar, is grappig. Want dit kan je niet anders uitleggen, of toch? Uit de buik komen van mama is al een dichtere stap. Kan je adoptie uitleggen aan je kleuter? Natuurlijk wel, maar met enige voorzichtigheid. Want kleuters zitten nog in een fase van scheidingsangst.

Ligt het in onze opvoeding om duidelijkheid aan kleuters op een andere manier te verwoorden? In zeker zin wel. Maar we leven nu met een toch groter wordende diversiteit aan culturen, gemengde koppels, kinderen van gemengde koppels, andere nationaliteiten en religies, dat wij ons meer en meer moeten aanpassen om geen verkeerde stereotypen en clichés de wereld in te sturen.

Persoonlijk vind ik een duidelijk uitleg aan kinderen nodig als zij hierom vragen. Als hun fantasie i.v.m. cultuur een verkeerd beeld geeft van de werkelijkheid, dan is een kleine bijsturing wel noodzakelijk. Zeker in een jonge opvoedingsfase waar hun nieuwsgierigheid wordt geprikkeld.

Geen opmerkingen: