vrijdag 14 augustus 2009

De televisie als éénrichtingsverkeer



Als televisie kijken leidt tot een soort autisme bij kinderen volgens arts-filosoof Hugo Verbrugh, wat is dan de oplossing hiervoor? Hij herneemt bijgevolg een studie van arts Frits Wilmar (1964 – ‘over de invloed van radio en televisie op kleuters en jonge kinderen’). Ik herneem niet de tekst, citeer enkel van zijn zinnen en zal mijn eigen bedenkingen toevoegen.

INTERACTIE

Televisie is geen interactie, tenzij we in de 21ste eeuw leven en bijna live vanuit onze luie zetel op de rode knop kunnen drukken om mee te stemmen en andere spelletjes en prijzen te winnen. Behalve dat blijft het maar enkel bij kijken, zonder dat we daar direct vragen moeten bij stellen.
Een volwassene heeft veel meer onder controle. Opgroeiende kinderen niet of toch heel wat minder.
En dat is het nu juist. Als je een onschuldig tekenfilmpje van Bambi,Madagascar,Doornroosje,.. of iets anders aanzet, dan gaan we ervan uit dat kinderen van 3 tot 5 jaar dat heel leuk en aangenaam zullen vinden. Niets is minder waar. Als het kind voor de eerste keer kijkt en het wordt niet afgeleid, dan merk je niet echt of het kind iets aan het verwerken is. Alles wat het opneemt, ook al is het maar een stom tekenfilmpje, kan hij/zij niet vatten. Een sprookje is niet echt, maar wat kan een kind dat schelen. Het klopt als de arts-filosoof zegt ‘Zo is het verhaal van Roodkapje op televisie iets totaal anders dan wanneer ouders het vertellen aan hun kinderen’.
Een simpel trucje zodat het kind het beter zou kunnen snappen is ernaast zitten en samen te kijken en vragen te stellen. Zo is er een interactie tussen kind en ouder, verwijzend naar de gebeurtenissen die zich afspelen. Als Kwik, Kwak en Kwek bijvoorbeeld luid zitten te boeren in een kort fragmentje en ondeugend zijn, dan is dit maar fictief en ook niet echt. Het is in feite een verhaal dat niet heeft plaats gevonden: voor het kind wel. Zeg je “wat doen die ondeugende neefjes van Donald Duck nu” en het antwoord zou zijn dat ze onbeleefd zijn of dat ze een beetje sloeber zijn, dan heeft je kindje het begrepen (tijdelijk), al is het maar 1 keer. Of je kan een directe vraag stellen als dit wel beleefd was.

BABY-TV

Hoe loopt het af met onze kinderen als we ze te jong voor de televisie zetten? Wat zijn de symptomen van een verstoorde ontwikkeling? Moeten we dan de opkomst van baby-tv met angstige ogen analyseren? Ik heb nog geen baby van een paar maanden deftig naar tv zien kijken. Studio 100 focust zich naar een doelgroep vanaf de peuterleeftijd (2 jaar). Gaan zij die trend volgen, of weten zij ondertussen al beter? Het gaat niet altijd om het feit iemand te vroeg voor tv zetten, maar naar wat men kijkt. Samen kijken bevordert heel wat, en de juiste programma's volgens leeftijd. Maar als je kind iets rijper zou zijn dan de leeftijd, zal je ook snel merken in wat je kleuter is geïnteresseerd. Je moet dan als ouder zelf beslissen als het kan of niet. In onze tijd was het zo niet en totaal anders. Maar hoe anders? We leven nu in een meer verzadigde maatschappij en de televisie gaat daar gretig op in en evolueert mee. Maar in Frankrijk is er al een verbod op de opmars van de baby-tv. Volgens het artikel zou er een waarschuwing moeten komen bij elke uitzending. Maar spreken we daar al niet veel langer over. De meeste langspeelfilms worden vanaf 21.00h uitgezonden, naar het voorbeeld van Engeland. Af en toe wordt er bij het begin van de film een symbool getoond 16+ of soms een doorlopend zwevend klein tekstje met als melding "waarschuwing:expliciet taalgebruik/beelden". Maar we komen dit niet veel tegen. We worden puriteins op dat gebied. De vraag is als we het nog allemaal geloven of gaat het in de mist verdwijnen. De ouders van nu zijn niet meer van deze van vroeger. Veel zijn tweeverdieners, moeten heel wat georganiseerd krijgen, en een lastig kind wordt wel eens gauw voor de tv geplaatst. Het is niet gemakkelijk, en ik heb er voor bepaalde omstandigheden wel begrip voor. Het mag enkel geen gewoonte worden. Verburgh gaat zelfs ver in zijn redenering. “Als we niet opletten evolueren we naar een ‘Mowgli-effect’”. Het gebrek aan effectieve interactie. Als je door wolven wordt opgevoed, dan heb je geen vat op de echte realiteit.

DAAR KOMT MUZIEK UIT

Maar wat dan met radio luisteren? De muziek dat zich afspeelt en via de ether de huiskamer binnen gewaaid is nooit de juiste klank, maar het zal ons zeker een worst wezen. Ons gehoor kunnen we op twee manieren bekijken: bewust en onbewust. Ik veronderstel dat het meer onbewust gebeurt.
We trainen niet om beter naar muziek te luisteren, maar ook niet om beter naar tv te kunnen kijken. Hoe goed onthouden we welk genre, groep, muziekinstrument er de revue gepasseerd is? Een baby, peuter, kleuter gaan we niet direct gaan begeleiden in de muziek, nog veel minder dan wat er zich op tv afspeelt. Enkel de radio wat luider of stiller zetten, en daar blijft het bij. En ja, natuurlijk een cd laten afspelen van kinderliedjes (K3, Piet Piraat,…). Gaat het kind schade ondervinden in welke genre van muziek het is opgegroeid? Krijgt het een rustiger karakter als je ze enkel naar klassieke muziek laat luisteren? Of ben je bang dat hij/zij een te vroeg fuifbeest zal worden? De radio staat in tegenstelling met tv meer aan. Overal waar je komt hoor je wel een radio die aanstaat. Het kind ziet geen beelden, maar begrijpt veelal ook niet de teksten die gezongen worden. Ze kunnen het wel meezingen, maar de context gaat hierbij ook gedeeltelijk of volledig verloren. Muziek zal onbewust meer vrolijkheid teweeg brengen, zonder dat je de juiste klanken moet horen, zowel voor jong als oud. Een liedje op Studio Brussel kan voor je kleuter aanslaan, en hij/zij begint het zowat in brabbel-Engels mee te zingen.
Je hoeft niet uit te leggen over wat de tekst gaat. Te snel, meestal een andere taal, en soms begrijpen het wij als ouders het nog niet goed.

CONCLUSIE

Doen wat juist is, is niet gemakkelijk. Heb ik er wel goed aangedaan om mijn kind naar dit kindvriendelijk programma/film te laten kijken? Als het niet bij jou gebeurt, dan zal het wel ooit eens ergens anders bij een vriendje/vriendinnetje gebeuren. Sommige tekenfilms, bijvoorbeeld BeeMovie, zijn wel grappig voor je kind. Maar de teksten die men uitspreekt is allesbehalve begrijpelijk voor kinderen. Hun woordenschat is nog aan het evolueren en nog vrij beperkt. Ik heb de indruk dat die meestal gemaakt zijn voor de volwassenen, want ze spelen soms in op gebeurtenissen van onze maatschappij of van andere films (als parodie). Daar hebben kinderen geen boodschap aan.De radio doet het beter. Het brengt vooral verstrooiing en je moet je niet concentreren. Je kind kan alleen maar mopperen dat het naar kinderliedjes wil luisteren. En als je op reis gaat en je zet dit heel het traject aan tot je eindbestemming, dan heb je het wel gehad. Dan zijn goede afspraken op voorhand wel nodig.

Geen opmerkingen: