zaterdag 9 oktober 2010

Nobelprijs voor de IVF!!


Waarom het zo lang heeft geduurd weet ik niet (of ik zou het wel moeten weten). De 'vader' van de de IVF-techniek, Robert G. Edwards (fysioloog, 85 jaar) mocht eindelijk zijn welverdiende Nobelprijs voor de geneeskunde ontvangen. Hij is de 'ontdekker', en ik ben gelukkig een vader van een echt invitro kindje. Met de nadruk op gelukkig! En er zijn zeker nog vele koppels die met deze techniek te maken hebben of nog in aanraking mee komen. Over de techniek zijn er al reeds vele boeken over geschreven. Het evolueert constant, en het vertrouwen in deze vruchtbaarheidstechniek wordt almaar groter. Maar uiteraard ook de verwachtingen die niet worden bereikt, met grote emotionele ontgoochelingen als gevolg. Toch wil ik even stilstaan over het ethisch aspect, dat sinds het ontstaan ter discussie staat.

Ethische biologie

Tegenwind krijg je via allerlei kanalen. Vooral de religie heeft het nog altijd moeilijk mee. Alles wat buiten het menselijk lichaam gebeurt is onrein. Ook de kerk is mee geëvolueerd, maar blijft pertinent vaststeken. Markante zinnen als: 'dood aan menselijk leven', 'moord', 'onnatuurlijk', enzovoorts. Waar heeft de traditionele ethiek gefaald? Ik ben ervan overtuigd dat geloof een plaats heeft in onze menselijke evolutie. Niet iedereen ziet dit op die manier. En toch is er een lichte recente verschuiving aan de gang. Sommige priesters willen invitro zien als nieuw leven, en dat druist in met de inhoud van hun kerkgemeenschap. Maar nogmaals probeer ik het geloof  buiten beschouwing te laten, met alle respect wie voor zijn eigen mening wil uitkomen. Tot zover de klassieke ethiek.Wat betreft de moderne ethiek, daar valt nog veel meer over te zeggen.Ook uit onverwachte hoek, de wetenschap heeft groot verzet geuit. Dankzij privégiften heeft deze Nobelprijswinnaar zijn werk verder gezet samen met de 'pionier' van de laparascopie, Patrick Tatptoe (gynaecoloog, + 1988).

De centrale vraag die ik in deze discussie wil plaatsen is: bewust - onbewust en levend - levenloos. Is dergelijke ethische vraag wel nuttig als men spreekt dat de versmelting van een eicel en een zaadcel - zowel binnen als buiten het lichaam - levend is? En mocht men daar zo zeker van zijn, bestaat er dan zo iets als een 'bewustzijn' in deze embryonale ontwikkeling? Ik heb meer het gevoel dat alles wat op natuurlijke wijze in ons lichaam gebeurt, als levend wordt beschouwd en aanvaard wordt. Uiteindelijk tijdens en na het einde van de rit van negen maanden merk je geen verschil. Gelukkig voor de mensheid is I.V.F. niet in een taboesfeer beland. Als ik dan de filosofie erbij betrek, meer bepaald de evolutie, dan is het zeker geen toeval dat we blijven werken aan het voortbestaan van onze menselijke soort op deze planeet. Of anders gezegd, I.V.F. is noodzakelijk als de natuur in de conceptie niet werkt, de natuurlijke reserve opgeraakt, of om aangeboren levensgevaarlijke ziektes uit te bannen (uit noodzaak).

Onverantwoorde techniek?

Elke geneeskundige ingreep, behandeling, therapie heeft voor-en nadelen. Over de I.V.F.-techniek staan we meestal wel dieper bij stil. Want het is de vrouw die fysisch en emotioneel het meeste moet ondergaan. Beslissingen worden dan wel alleen, of samen met je partner genomen, maar het verdere verloop is volledig afhankelijk van de vrouw in kwestie. Is het ethisch verantwoord om deze risico's aan te gaan? Nogmaals beland ik bij de moederwens, het moederinstinct, de evolutie. Het kan soms sterker zijn dan je wil. De wil om gezond te blijven, te overleven is net hetzelfde als de wens om een (invitro)kind. Over orgaantransplantatie zullen weinig zeggen dat het onnatuurlijk is. Nochtans komt het ook uit een ander lichaam. Gaat men hier de discussie stellen dat een donorhart een 'wil', een 'karakter' heeft? Is deze ethische vraag nog wel zinvol? Er zijn boeken over geschreven dat mensen met een donororgaan een karakterverandering ondergaan. Is dit wel zo? Je neemt toch zo maar geen genen over, laat staan 'karakter'genen. Ik ben wel akkoord dat een hersentrauma gevolgen heeft en je karakter kan doen veranderen. Maar ons karakter kan ook veranderen door een psychisch trauma. Het zou me nu wat te ver leiden. Nogmaals, men mag in alles geloven, maar een medisch gefundeerd bewijs zou ik toch graag willen lezen.

Verschil

In sommige landen (zoals Turkije) mag je dan wel I.V.F. toepassen in uitzonderlijke omstandigheden. Die uitzonderlijke omstandigheden: eerst getrouwd zijn. Wat heeft trouwen de dag van vadaag met kunstmatige bevruchting te maken? Een kinderwens staat toch in deze moderne tijd los van hoe je relatieband is? En als je een koppel van een ander land bent, niet getrouwd, dan mag het wel gebeuren in datzelfde land. Ruik ik hier ergens een geldgewin of 'I.V.F.- toerisme'? Ook niet alle landen willen I.V.F. toepassen als het gaat om een donoreicel en/of donorzaadcel, of donorembryo (vormen van heterologe fertilisatie). Ik moet echt heel diep nadenken waarom het een wel mag en het ander ethisch niet verantwoord is. Binnen of buiten het lichaam, daar is het in vele culturen/landen nog om te doen. Op welke manier kan je dit obstakel wegcijferen? Ik vermoed dat we te emotioneel begaan zijn met ons lichaam, en dat sociaal-culturele invloeden soms veel sterker zijn dan medische vooruitgang. Ik ben voor de medische vooruitgang, dus ook voor geassisteerde bevruchting. Maar ik betreur dan wel dat mensen in bijna pensioengerechtigde leeftijd nog in aanmerking mogen komen voor deze kunstmatige behandeling. Ethiek heeft voor mij in dit geval te maken met het waarborgen van een goede opvoeding en respect voor de rechten van het kind. M.a.w. een bijdrage leveren aan de kwaliteit van het leven, voor elk individu in onze samenleving. Een te hoge leeftijd van de moeder vind ik dan niet goed, rekening houdend met het kind.  Niet alle landen hebben dezelfde leeftijdslimiet waar I.V.F. niet meer mag uitgevoerd worden.

Medische kwesties

Volgende thema's zijn vandaag nog ethisch gevoelig, en ze lijken wel tijdloos te zijn: K.I.(Kunstmatige Inseminatie) - I.V.F. (In Vitro Fertilisatie) - W.O.E (Wetenschappelijk Onderzoek Embryo's) - A.P. (Abortus Provocatus) - Draagmoederschap - Gentherapie - Stamceltherapie - Klonen - Transplantatie - Euthanasie. Ze hebben als doel nieuw gezond leven te scheppen, te verlengen, ofwel het te vroeg, laattijdig of gepast te beëindigen. Op het vlak van embryo is er nog altijd de vraag: kan men dit beschouwen als een volwaardig leven?  Ik ben van mening dat je bewustzijn begint (maar nog niet beredeneerd actief) vanaf het moment dat je levend wordt geboren. Je hersenen zijn in volle ontwikkeling. Onbewust heeft de baby nog ervaringen van in de baarmoeder. Maar dan spraken we al lang niet meer over een embryo, maar over de ongeboren baby.


Individuele of gezamenlijke ethiek

Onlangs las ik ook dat niet alleen de ouders ,die soms noodgedwongen voor I.V.F. kiezen, maar ook de specialisten zich dezelfde ethische vraag moeten stellen, en eventueel mijn eerder gestelde vraag grondiger te gaan analyseren. Wat men hier vergeet is dat medische wetenschap ten dienste staat van de mens.  De gezondheid van de mens op fysisch, sociaal en psychisch vlak. De individuele ethiek van elke specialist die zich met deze techniek bezig houdt, is tegelijkertijd een gezamenlijke ethiek. Met als gevolg dat het verantwoord is wat vrouwen/koppels ondergaan, en verantwoord dat de wetenschappers de natuur een handje helpen. We noemen het kunstmatige inseminatie, maar hoe kunstmatig is iets als de natuur bijna voor 99,9% nog altijd zijn werk doet?

0,1%

Liggen we ethisch echt wakker van dat laatste 0,1% waar we decennia lang hebben naar gezocht en vele koppels gelukkig hebben kunnen maken? Is er enig verstandig mens die ons kan uitleggen dat een zygote een geweten heeft? Wat is het verschil tussen een embryo dat zich niet verder ontwikkelt en afsterft bij een versmelting in het lichaam. En een eicel en zaadcel die buiten het lichaam is samengebracht, zich versmelt en al of niet binnen of buiten het lichaam afsterft? Uiteindelijk blijft een versmelting, de ontwikkeling en het afsterven of leven een natuurlijk zuiver biochemisch proces, waar geen enkele wetenschapper iets aan kan veranderen. We proberen sommige processen wel kunstmatig  te beïnvloeden, maar de  homeostase is zo sterk dat de natuur haar evenwicht uiteindelijk zelf zal bepalen.

Ik geloof niet dat men ooit zal te weten komen waar de juiste locatie van het bewustzijn in een embryo te vinden is. Ik hoop ook dat men het nooit zal vinden, of ik ben er zeker van dat dit wetenschappelijk niet kan bewezen worden. Laten we het utopie noemen; mocht het toch zo zijn, dan is de kans groot dat de evolutie zijn einde nadert. Niet de voortzetting, maar de stopzetting van de (gezonde) menselijke soort.

Geen opmerkingen: