donderdag 24 januari 2013

"Doodswens"



Ik volgde tijdens het zappen op een Nederlandse zender een soap, of was het een documentaire of een duidingsprogramma? Het leek de eerste minuten wel echt gespeeld 'het leven zoals het is', maar in werkelijkheid was het echt geacteerd; vertaald naar een actuele situatie.

SCENARIO

Vader rond de 80 jaar, reeds enkele jaren weduwnaar en drie kinderen (dochter en twee zonen). Vader krijgt 'plotseling' een doodswens. Dochter wil hem stimuleren om naar een verzorgingstehuis te gaan, jongste broer wil noch zijn doodswens accepteren, noch een verzorgingstehuis, en oudste broer stemt in om vaders ondraaglijk psychisch lijden in te willigen via een euthanasieprocedure.

Wat ik belangrijk vond in deze normale situatie - die in elk gezin kan voorvallen - is de interactie tussen de verschillende leden van deze familie, en ook van de individuele gezinnen (de schoonkinderen van). Deze  gebeurtenis doet een spanningsveld ontstaan. Het is niet enkel de draagkracht en draaglast van de vader die een rol speelt, maar ook van zijn naastbetrokkenen. Er werd in het begin te snel voorstellen gedaan van 'zet dit uit je hoofd' of 'je kan op een andere manier verzorgd worden', of  'ik zal je wel helpen met je doodswens', zonder dat elke betrokkene rekening met hem hield, en met elkaar. Ik zal je helpen is niet zo vanzelfsprekend meer dezer dagen.

OPLOSSING

Het hele verhaal en de eventuele oplossing(en) - al mocht ze bestaan - ga ik nu niet gaan uitschrijven, want die kan telkens anders zijn. Je vastpinnen op de beelden dat je zou zien is totaal geen pasklare oplossing voor je eigen problematiek. Het belangrijkste is dat er iets is blijven hangen om over na te denken, zoals ik nu bijvoorbeeld doe. De kern van dit alles was dat er niet werd geluisterd door de kinderen naar de vader toe. Als je direct zwart wit denkt, dan vergeet je snel wat ertussen ligt. En dat is nu het moeilijkste voor ons allemaal. Wat ik zelf ondervind, los van deze reality-docu-educatie, is dat men denkt dat ouderen geen nood zouden hebben aan een goed gesprek met een psycholo(o)ge. Totaal verkeerd. Zonder mijn eigen deontologie te doorbreken, en beperkte ervaring, kan ik mij situaties voor de geest halen waar ik gelijkaardige situaties heb gezien betreffende een gemeende doodswens, in gelijk welke instelling.

DIALOOG

Wat kan je doen als naastbetrokkene of als hulpverlener? 'Dialoog' een heel moeilijk begrip in realiteit. Als men als patiënt/cliënt hulp zoekt, of voor jou wordt gezocht, dan is er altijd de triade: zorgvrager - hulpverlener - naastbetrokkene. Dit kan voor een goede vooruitgang zorgen in professionele context. Er wordt geluisterd naar alle partijen. Het interessante aan dit is dat elke persoon wel eens een moderator kan zijn. Maar wanneer er totaal geen naastbetrokkenen zijn, dan wordt het pas echt moeilijk of soms zelfs heel lastig. Ik heb het ooit moeten ondervinden wanneer ik een lijktooi deed en totaal niet wist of de handen gekruist moesten liggen of niet. In geen enkel dossier was er iets van vermeld betreffende religieuze overtuiging, en het was dan nog eens een eenzame uitvaart. Met wie kon ik dan nog in dialoog gaan, en rekening houden met mijn zorgvrager? Het zijn uitzonderlijke situaties, maar ze blijven je bij.

HULPVRAAG

Mijn conclusie is dat elke hulpvraag in vraag dient gesteld te worden. Niet direct afbreken, maar dieper graven als het mogelijk is, en tijdig professionele hulp inroepen met toestemming. Zelf als je naar deze 'reality' kijkt, en niks van deze problematiek afweet, dan is het goed mogelijk dat je snel wegzapt, of dat dit moment in je eigen situatie niet aan de orde is. Ik ben daar zeker mee akkoord. Je kan het leed van de wereld niet allemaal naar je toe trekken. Maar toch, met de grote vergrijzing in het vooruitzicht (die zich al hardnekkig aan het doorzetten is), zijn existentiële vragen zoals deze meer en meer een hot item.

Geen opmerkingen: