vrijdag 4 januari 2013

Indien Nodig


Ik heb me al vaker de vraag gesteld of de betekenis van een woord of zin zijn doel niet voorbijschiet, in de praktijk  natuurlijk. Taalfilosofie is leuk. Het wordt nog leuker als je te diep graaft, niet de nodige wetenschappelijke kennis van hebt - zoals ik - maar toch probeert te zoeken, 'indien nodig' of opgelet  desnoods, zo nodig.

Als de nood het hoogst is, dan is de redding nabij. We geven elkaar de toelating om desgewenst in zeldzame situaties, in noodzaak of uitzonderlijk de indien nodig te verwezenlijken. Toch denk ik dat de voorwaarden, parameters, of signalen om over te gaan naar een indien nodig veel te vaag omschreven zijn. Het zijn voor mij soms drukkingsmiddelen, ook in een hiërarchische positie. Als je me nu niet helpt of jij mij dat niet geeft, dan ga ik dit doen. Of ik wil graag die extra's, omdat het nu eenmaal is voorgeschreven of mij beloofd is, en vooral omdat het mag, indien nodig. Die indien nodig bepaal je dan zelf? Of ga je in discussie of knoop je daar een vertrouwelijk, vriendelijk, een professioneel of informeel gesprek aan in verband met het waarom van deze noodzakelijkheid?

Het is niet evident. Op commercieel gebied is de noodzakelijkheid van Indien Nodig een gevaarlijk iets: "Indien nodig dien je uiteindelijk wel over te stappen naar digitale televisie". "Indien nodig moeten we, wat de primaire veiligheid van je auto in het gedrang brengt, overgaan tot de herstelling/vervanging van dat onderdeel". "Indien het niet anders kan, zal ik op je hulp moeten rekenen". De tussentijd van elke twee opeenvolgende uitzonderingen liggen veel dichter bij elkaar. Ik blijf erbij dat we het onszelf aandoen. Een zeldzame gunst of toegeving van de noodzakelijkheid wordt meer en meer een drang. De betekenis en de effectieve situatie waarvoor de zin moet dienen gaat verloren. De uitzonderlijkheid vervaagt in de gewoonte.

Op thuisfront in familiale situaties is een indien nodig schering en inslag, zonder dat het we het zelf beseffen. Welke regeltjes leggen we onszelf niet op, bepalen we wanneer iets wel of niet mag, om dan de uitzonderingsregel(s) toe te passen? Want dat zijn ook de 'indien nodig's". Een indien nodig krijgt meer en meer het karakter van een verdoken dreiging bekeken in de context en vanuit een bepaalde invalshoek. 

Mijn conclusie: hoe meer je regeltjes gebonden aan de indien nodig je toelaat of zelf toepast op relatief korte termijn, hoe slechter een behandeling of relatie op lange termijn.

Geen opmerkingen: