maandag 1 december 2014

Met de ogen open slapen

(foto by Torromolinos)

Mijn hersenen staan zelden stil, tenzij ik slaap (en dan is er nog altijd hersenactiviteit). Maar als ik verplicht wakker moet blijven, dan mogen ze ook niet stilstaan, en liefst ook niet op 'automatische piloot'. Maar de psyche van de mens is zo onvoorspelbaar en afhankelijk van persoon tot persoon. Ook de kracht in vermoeidheid en waakzaamheid is een andere factor om de ogen (net) niet te sluiten.

Zoals ik al eerder heb geschreven is dat opmerkelijke vragen (hoe belachelijk ze ook mogen lijken) een onderzoek vragen, nog niet mogen gesteld worden, en vooral wetenschappelijk relevant moeten zijn. Een kleine twee weken geleden een vraag gesteld, maar niet zeker of ik ooit hier een antwoord op zou krijgen. Vandaag kreeg ik het verlossende mailtje. Bedankt, beste wetenschapper!!

Bron: Ik heb een vraag.be

17/11/2014 - Jo (41 jaar)

GezondheidContext van de vraag:
Tijdens mijn nachtdiensten gebeurt het soms - wanneer ik recht voor mij uit staar - dat ik noch besef heb van tijd en ruimte. Nochtans heb ik niet geslapen, want ik ben er 100% zeker van dat mijn ogen open waren. Geforceerd wakker blijven en vermoeidheid hebben hier zeker iets mee te maken. Ik merk dit op als ik besef dat plots de tijd minder dan een kwartier is voorbijgevlogen. Maar is het mogelijk dat ik met mijn ogen open (al is het 5 à 10 minuten) even weg ben van de wereld? Noemt men dit nog slaap of is dit iets anders?

Antwoord

Dag Jo,
Of iemand slaapt kan je zien aan de hersengolven van een elektro-encefalogram (EEG). De golven worden trager als je indommelt. Op basis van hoe die golven eruitzien, worden vijf slaapstadia onderscheiden waarbij de persoon steeds dieper slaapt. Al in het eerste stadium vallen de ogen normaal gezien dicht. Er bestaat wel zoiets als een microslaap, waarbij de ogen open zijn, maar dat gaat maar over een paar seconden en niet over een kwartier zoals jij aangeeft.
Waarschijnlijk heb jij het over verschillen in aandacht. Bij selectieve aandacht concentreer je je op één iets terwijl je storende omgevingsinvloeden wil uitsluiten. Mocht je dat niet doen, zou je deze zin wellicht niet kunnen lezen en afgeleid worden door geluiden rondom jou. Als je vermoeid bent of een vigilantietaak moet uitvoeren (dit is een taak waarbij je op onregelmatige momenten iets moet doen met veel tussenpozen zoals een bewakingscamera bekijken) dan kan het zijn dat je hersenen op 'automatische piloot' overschakelen en je functioneert op basis van je ervaring. Je begint dan te dagdromen en voor je het weet ben je een bladzijde verder in een boek zonder dat je iets bewust gelezen hebt. Je kan dit ook soms hebben als je met de auto rijdt en plots niet meer bewust weet dat je een verkeerslicht gepasseerd bent.
Dit komt allemaal inderdaad vooral voor als je vermoeid bent. Voldoende slapen (in je bed) zou dus kunnen helpen.


Deze vraag werd beantwoord door:
dr. Lise Van der Haegen 
Post-doctoraal onderzoeker Cognitieve psychologie
Universiteit Gent
Universiteit Gent

Geen opmerkingen: